Hârezmşahlar-Moğol Münasebetleri ve Hârezmşahlar Devletinin İnkırazı

Genel Etkinlikler ETKİNLİK PROGRAMI
Google Takvime Ekle Tarihi: 27.11.2019 Saati: 14:00-16:00 Yeri: İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) Oğuzlar Mh. 1397. Sk. No: 14 06520 Balgat – ANKARA
Katılımcılar Meryem Doygun
Konumu

Özet

Tarihteki bazı hadiseler daha büyük hadiselere zemin hazırlar veya onları kolaylaştırır bir keyfiyete sahiptir. Birbirlerini bu minvalde tetikleyen hadiseler kimi zaman ihtiva ettiği nedenler ve sonuçlar hasebiyle muayyen bir zaman ve coğrafya olgusundan sıyrılarak umumi bir nitelik arz etmeye başlar. XIII. yüzyılın iki büyük siyasi gücü olarak temayüz eden Hârezmşahlar ile Moğolların münasebetleri bu cümledendir.

Mezkûr devletler arasında başlayan münasebetler her ne kadar muayyen bir özne, zaman ve coğrafya dâhilinde başlayıp gelişse de sonuçları itibariyle kendi sınırlarını aşarak dünya tarihî üzerinde büyük çaplı tesirleri olan bir hadiseye dönüşmüştür. İki büyük asabiye önderi olarak temayüz eden Sultan Muhammed ve Cengiz Han çevrelerindeki güçlere galebe çalarak sonrasında daha uzak ve kârlı hedeflere göz dikmeleri münasebetlerin başlamasına zemin hazırladı. Diplomatik yollarla başlayan münasebetler ilk bakışta iki taraf için de büyük bir kazanç sağlayacak doğrultuda tesis edilmiş gibi dursa da zamanla menfaatlerin çatışması ve şahsi hırsların ortak kazançların önüne geçmesi münasebetlerin diplomatik sahadan askerî sahaya intikaline yol açmıştır. Bu suretle Moğol istilası Hârezm topraklarına yönelmiş ve sonuçları itibariyle mezkûr coğrafyanın sınırlarını aşarak tüm dünyayı etkilemiştir. Ancak en büyük zararı Hârezmşahlar’ın aldığı tarihî bir realite mahiyetindedir. Nitekim bu dostane münasebetlerin beklenmedik şekilde hasmane bir hâle dönüşmesi neticesinde devlet büyük bir darbe almış ve inkıraza doğru sürüklenmiştir. Elbette bu inkırazın tek sebebini Moğol istilası olarak düşünmek gerçeğe mugayir olmakla birlikte en büyük sebebi olarak görüldüğünü söylemek pek tabiidir.

Bu çalışmada daha önce müstakil bir çalışmaya konu olmamış olan Hârezmşahlar ve Moğollar arasındaki münasebetler ve Hârezmşahlar’ın inkırazı ana kaynaklara dayanarak izah edilmeye çalışılmış sonuç olarak farklı, yeni, tafsilatlı malumat elde edilip yeni verilere ulaşılmıştır.

Özgeçmiş

1991’de Tekirdağ’da doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini Tekirdağ’da tamamladı. 2008-2012 tarihlerinde Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünde okudu. 2012-2014 tarihlerinde Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Ortaçağ Tarihi Bilim Dalında yüksek lisans programını bitirdi. Yüksek lisansını “Kutadgu Bilig’de Hükümdar ve Komutan Özellikleri Açısından Alâeddin Keykubad-Selahaddin Eyyûbî-Baybars'ın Değerlendirilmesi” isimli tez ile doktorasını ise 2014-2019 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Ortaçağ Tarihi Bilim Dalında “Hârezmşahlar-Moğol Münasebetleri ve Hârezmşahlar Devletinin İnkırazı” başlıklı tez ile tamamladı. Muhtelif dergi ve kitaplarda editör ve editör yardımcılığı görevlerini sürdürdü. Ankara’da bulunan İran İslâm Cumhuriyeti Büyükelçiliği Kültür Müsteşarlığına bağlı Farsça Öğretim Merkezinde 1 yıl Farsça eğitimi aldı. 2016 yılında saha ve dil çalışmaları için Kazvin Uluslararası İmam Humeyni Üniversitesinde bulundu. Türk ve İran tarihi üzerine akademik çalışmalarına devam etmektedir.