Kültürel İran Düşüncesi

TOPLUM / KÜLTÜR 15.05.2020
Umut Başar Kıdemli Uzman

İranlı aydınların Kültürel İran’dan kavram olarak siyasi sınırların ötesine uzanan, tarihteki İran’ın sınırları ve coğrafyasını kapsayacak şekilde büyük bir İran’ı kastettikleri anlaşılmaktadır.

20. yüzyılın başlarında kurulan birçok ulus-devlette olduğu gibi İran’da da milliyetçilik ülkenin iç politikadaki belirleyici siyasi ideolojilerden biriydi. 1925 yılında Rıza Han’ın İran Meclisi tarafından Şah ilan edilmesinden sonra ilhamını İslam öncesi Ahameniş, Part ve Sasani devletlerinin siyasi ve kültürel mirasından alan milliyetçi bir düşüncenin yönlendirdiği otoriter ve tepeden inmeci bir modernleşme siyaseti, 1979’da İran İslam Devrimi gerçekleşene kadar devletin resmî politikasıydı. Akademik ve kuramsal zeminini çoğunlukla oryantalistlerin oluşturduğu Fars milliyetçiliğini, Pehlevi1 oligarşisi ve kültürel elitlerin düşünce dünyasından geniş halk kitlelerine yayacak birçok kültür kurumu tesis edilmiştir. Ayrıca saltanatın İran’ın birlik ve beraberliğinin sembolü hâline getirilmesiyle oluşturulan değerler sistemi, İslam öncesi İran kültür medeniyetinin yalnızca bir bölümünü referans alan bir görünüm arz etmekteydi.

 

 

 

Siyasi İran, Coğrafi İran, Kültürel İran, Fars Dünyası, Farsça

Tahran Yönetiminin Zorunlu Örtünmeyle İmtihanı

Umut Başar

İran’da zorunlu örtünmeye dair kamusal alandaki uygulamalar, toplumsal bir gerilim alanı olarak günden güne belirginleşiyor.

Suriye’nin Kuzeyindeki Olası Operasyon İran’da Nasıl Değerlendiriliyor?

Umut Başar

Türkiye’nin, Suriye’deki muhtemel bir operasyonuna karşı İran’dan üst perdeden gelen açıklamalar, Türkiye açısından caydırıcı olmaktan ziyade iki ülke arasındaki güven zeminini aşındırıyor.