Kültürel İran Düşüncesi

TOPLUM / KÜLTÜR 15.05.2020
Umut Başar Kıdemli Uzman, Kültür ve Toplum

İranlı aydınların Kültürel İran’dan kavram olarak siyasi sınırların ötesine uzanan, tarihteki İran’ın sınırları ve coğrafyasını kapsayacak şekilde büyük bir İran’ı kastettikleri anlaşılmaktadır.

20. yüzyılın başlarında kurulan birçok ulus-devlette olduğu gibi İran’da da milliyetçilik ülkenin iç politikadaki belirleyici siyasi ideolojilerden biriydi. 1925 yılında Rıza Han’ın İran Meclisi tarafından Şah ilan edilmesinden sonra ilhamını İslam öncesi Ahameniş, Part ve Sasani devletlerinin siyasi ve kültürel mirasından alan milliyetçi bir düşüncenin yönlendirdiği otoriter ve tepeden inmeci bir modernleşme siyaseti, 1979’da İran İslam Devrimi gerçekleşene kadar devletin resmî politikasıydı. Akademik ve kuramsal zeminini çoğunlukla oryantalistlerin oluşturduğu Fars milliyetçiliğini, Pehlevi1 oligarşisi ve kültürel elitlerin düşünce dünyasından geniş halk kitlelerine yayacak birçok kültür kurumu tesis edilmiştir. Ayrıca saltanatın İran’ın birlik ve beraberliğinin sembolü hâline getirilmesiyle oluşturulan değerler sistemi, İslam öncesi İran kültür medeniyetinin yalnızca bir bölümünü referans alan bir görünüm arz etmekteydi.

 

 

 

Siyasi İran, Coğrafi İran, Kültürel İran, Fars Dünyası, Farsça

Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçilerinin Hatıratlarında İran

Umut Başar

Eldeki hatıratların; İran’da saltanatın değişimi, Rıza Şah’ın Türkiye ziyareti, 1953 Musaddık Darbesi’ne giren süreç ve İran İslam Devrimi gibi hayati dönemeçleri anlatıyor oluşu bir şans sayılabilir.

İran’da Koronavirüs Salgınında İkinci Dalga Korkusu

Umut Başar

Süreci yönetirken ekonomik sorunlarla toplum sağlığı arasında sürdürülebilir bir denge bulmaya çalışan Tahran yönetimi, salgın başladığından beri arzuladığı “devlet-millet eş güdümünü” bulamadı.