Türkiye-İran Sınır Kapıları Yeniden Açıldı

Arife Delibaş Asistan, Ekonomi

Yaklaşık üç aydır kapalı olan Türkiye-İran sınır kapılarının yeniden açılması her iki ülkenin de ticari ilişkilerinin sürekliliği ve genişletilmesi için önemli bir fırsattır.

Koronavirüs salgınının yayılmasını engellemek amacıyla ülkelerin aldığı ilk önlemlerden biri de sınır kapılarını geçici olarak kapatmak olmuştu. Buna göre Türkiye de erken tedbirler kapsamında özellikle İran’daki yüksek vaka sayısından ötürü 23 Şubat’ta İran’dan tüm araç, eşya ve yolcu girişlerinin geçici olarak durdurulduğunu açıklamıştı.

1 Haziran itibarıyla Türkiye’de yeni normalleşme sürecine girildi ve 4 Haziran Perşembe günü Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, başta Gürbulak olmak üzere İran’a açılan gümrük kapılarının uluslararası yük taşımacılığına yeniden açıldığını duyurdu. Bunun sebebi olarak tüm dünyada küresel salgının yayılması ve etkisinin hafiflemiş olması gösterildi. Ticari araç giriş-çıkışlarına yeniden izin verilmesinin sağlık ve güvenlik tedbirlerinin alınarak yapılacağının altı çizildi. Pekcan ayrıca gümrük kapılarının açılması ile beraber, salgın döneminde ticaretin aksamaması için hayata geçirilen “temassız dış ticaret” uygulamasına da son verileceğini açıkladı.

Bu dönemde Türkiye-İran arasında bir tampon bölgenin olmaması ve ticaretin aksamaması amacıyla çözüm yolu olarak “lokomotif” yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem kısaca Kapıköy tren yolunun kullanılması sürecidir yani Kapıköy’den lokomotifler treni ittirmekte, tren İran sınırına girdiğinde ise bu ülkedeki lokomotifler tarafından çekilmektedir. Ancak bu yöntemin dahi yetersiz kaldığı, mart ayı dış ticaret rakamlarına Türkiye’nin İran’a ihracatının %80 oranında azaldığı şeklinde yansımıştı.

İran İslam Cumhuriyeti Gümrük İdaresi (IRICA) Sözcüsü Ruhullah Latifi’ye göre İran ve Türkiye, mevcut İran takvim yılının başlangıcından (21 Mart) itibaren 70 günlük bir süre zarfında demir yolu ile 6.300 vagon emtia alışverişinde bulundu. İran’ın demir yoluyla Türkiye’ye ihracatı 3.072 vagon, ülkeden ithalatı ise söz konusu dönemde 3.228 vagona ulaştıDolayısıyla sınır kapılarının yeniden açılması iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin gelişmesi açısından oldukça önemlidir.

Latifi, sınırların yeniden açılması sonrası ticari faaliyetlerin başladığı ilk günde 150 İran kamyonunun üç sınır üzerinden (Bazargan, Sero ve Razi) Türkiye’ye girdiğini söyledi. Ayrıca emtia taşıyan 35 Türk kamyonunun da İran’a girdiğini belirtti.

Özellikle Bazargan-Gürbulak Sınır Kapısı’nın açılmasıyla İran-Türkiye ve İran-Avrupa arasındaki ticaret hacminin artması bekleniyor. Sınırların kapalı kalması, her yıl Bazargan Sınır Kapısı üzerinden 26 milyar doların üzerinde ticaret gerçekleştiren iki ülkeyi milyarlarca dolar zarara uğrattı. İranlı yetkililerce Sınır Kapısı’nın açılmasıyla beraber 24 saat hizmet verileceği ve koronavirüs öncesinde günde 1.000 tırın geçiş yaptığı Bazargan-Gürbulak sınırından şu an itibarıyla tır sayısının günlük 1.500-2.000’e çıkarılmasının hedeflendiği belirtildi.

Yaptırımların ve koronavirüs salgınının etkisiyle ihracat yapmakta daha da zorlanan İran’ın Türkiye ile ticari ilişkisinin devamlılığı ülke ekonomisi açısından oldukça önemlidir. Petrokimya ürünleri İran’ın Türkiye’ye yaptığı ihracatın büyük bölümünü oluştururken Türkiye de endüstriyel makine ve tekstil gibi imalat malları için İran’ı büyük bir pazar olarak görmektedir. Sınır kapılarının tekrardan açılması iki ülke açısından da ticari ilişkilerin sürekliliği ve genişletilmesi için bir fırsat olarak görülmektedir. Koronavirüs salgınının yeniden artış eğilimi göstermesi durumunda sınırların tekrardan kapatılıp kapatılmayacağı ise henüz kesin olarak bilinmemektedir.

Türkiye, İran, Sınır Kapısı, Dış Ticaret

İran-Afganistan Arasında Doğarun Gümrüğü Sorunu

Arife Delibaş Yasir Rashid

Doğarun Sınırı’nda yaşanan olumsuzluklar İran-Afganistan ekonomik ilişkilerini olumsuz etkilemektedir.

Çabahar Limanı’nın Serbest Ticaret Bölgesi ile Entegrasyonu

Arife Delibaş

Çabahar Limanı’nın Serbest Bölge ile entegrasyonu uluslararası ticaretin gelişmesi için büyük bir olanak sağlamakla birlikte bölgeye yatırımların artmasında önemli bir rol üstlenmektedir.