İran riyalinin dolar karşısında yaşadığı sert değer kaybına bağlı olarak 28 Aralık 2025’te Tahran’da başlayan gösteriler, kısa sürede ülke geneline yayılarak –coğrafi dağılım ve örgütlenme düzeyi boyutlarıyla farklılık arz etse de– bir protesto dalgasına dönüşmüştür.

Uluslararası haber ajanslarının güncel aktarımlarına göre, İran genelindeki protestolara ilişkin en kapsamlı ve ülke çapında derlenmiş bağımsız bilanço, ABD merkezli Human Rights Activists News Agency (HRANA) tarafından yayımlanan veri setlerine dayanmaktadır. HRANA’nın saha ağları ve yerel kaynaklar üzerinden derlediği bulgulara göre ülkenin farklı bölgelerinde meydana gelen olaylar sonucunda 214’ü güvenlik görevlisi olmak üzere toplam 6.221 “teyit edilmiş” ölüm kayda geçirilmiştir. Aynı veri setinde, can kayıpları arasında protestocuların yanı sıra protestolara doğrudan katılmayan sivillerin de bulunduğu, ölümlerin yaş, statü ve olay bağlamı gibi değişkenler temelinde sınıflandırılmaya devam edildiği belirtilmektedir. HRANA ayrıca toplam gözaltı sayısının 42.324’e, ağır yaralı sayısının ise 11.017’nin üzerine çıktığını raporlamaktadır. Kuruluş, ülke genelinde uygulanan internet kesintileri ve iletişim karartmaları nedeniyle saha verilerinin doğrulanmasının ciddi ölçüde zorlaştığını, bu nedenle gerçek bilanço ile teyit edilebilen rakamlar arasında anlamlı bir fark bulunabileceğini özellikle vurgulamaktadır. ¹Ortaya çıkan bu tablo, ekonomi kaynaklı bir kırılmanın çok kısa bir zaman dilimi içinde yalnızca toplumsal tepki üretmekle kalmayarak hızla güvenlik eksenli bir krize de evrildiğini göstermektedir. ...

Perspektifin devamını okumak için PDF Dosyasını İndir