İç Politika

Mesud Pezeşkiyan’ın Cebhe-i Paydari ile Bir Araya Gelmesi

7 Ekim’de Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın radikal muhafazakâr grup olarak bilinen Cebhe-i Paydari ile bir araya gelmesi İran siyasetinde dikkat çekti. Bu toplantı İran gazetesinde “Ülke Sorunlarının Çözümü İçin Tüm Akımlara Çağrı”, Arman-ı İmruz gazetesinde “Aşırılıktan Kaçınarak Zorlukların Üstesinden Gelmek”, Hemdeli gazetesinde ise “Cebhe-i Paydari’yle Bile Mutabakat” başlıklarıyla manşete taşındı. Haber metinlerinde Cebhe-i Paydari’nin fikirlerini dinledikten sonra ulusal mutabakat söyleminin boyutlarını anlatan Pezeşkiyan’ın konuşmasının bir kısmı aktarıldı. Ülkeyi her türlü dış tehdide karşı koruyacak olanın birlik ve beraberlik olduğuna dikkat çeken Cumhurbaşkanı, mutabakat söyleminin bir zorunluluk olduğunu ifade etti. Pezeşkiyan ayrıca “doğru ve ilkeli bir şekilde hareket edilerek toplumun mutsuz ve şikâyetçi kesimlerini yanlarına çekmeyi” amaçladığını belirterek “cehaletten dolayı hata yapanları” işyerleri veya üniversitelerden kovmak yerine aydınlatmak ve bilgilendirilmek gerektiğini vurguladı.

Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani’nin Durumu

Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani’den haber alınamadığına dair iddiaları yalanlayan haberler bu hafta İran basınında yer aldı. 7 Ekim’de gerçekleşen 7. Uluslararası Filistinli Çocuk ve Gençlerle Dayanışma Zirvesi’nde Kaani’nin mesajını programın sunucusu seslendirdi ve Kudüs Gücü Komutan Yardımcısı İrec Mescidi, Kaani’nin sağlığının iyi olduğunu ve aktif olarak faaliyet gösterdiğini ifade etti. Konuyla ilgili haberi 8 Ekim tarihinde manşete taşıyan İran gazetesi ise Kaani’nin ölümüne ilişkin İsrail’e bağlı Kanal 12, “İran’a yönelik yalan makinesinin çarklarına dönüşen” Reuters ve New York Times tarafından yayılan yalan iddiaları psikolojik savaşın bir parçası olarak değerlendirildi.

İnternet Kısıtlamalarının Kaldırılması

Bu hafta İran’da 14. Hükûmetin internet kısıtlamalarının kaldırılması vaadi ve bunun gerçekleştirilmesinin önündeki engeller gündemdeydi. İran gazetesinde Murteza Gülpur tarafından kaleme alınan “‘Mutabakat’ İçin İki ‘Vaadin’ Gerçekleşmesi” başlıklı görüş yazısında hükûmetin, Cumhurbaşkanı’nın talimatıyla doğrudan ve dolaylı olarak takip ettiği iki programla ilgilendiğini aktardı. Programlardan ilki internet kısıtlamalarının kaldırılması, diğeri ise “1401 Olayları”na (Mahsa Amini protestoları) bağlı olarak eğitim hakkından menedilen öğrencilerle ilişkili. Yazıda bu programların Pezeşkiyan’ın seçim vaatleri arasında olduğu için uygulanmasının demokrasinin bir gereği olduğuna işaret edildi. Yine bu konuyla ilgili İtimad gazetesinde 8 Ekim’de Mesume Moazemi tarafından kaleme alınan “VPN Satıcısı Ağazadeler” başlıklı görüş yazısı yayımladı. Yazıda insanların Cumhurbaşkanı’ndan internet kısıtlamalarıyla ilgili vaadini gerçekleştirmesini beklerken Pezeşkiyan’ın katıldığı ilk Sosyal Medya Yüksek Konseyi toplantısında VPN uygulamalarını gündeme getirmesinin kamuoyunda sebep olduğu tepki ve bu tepki karşısında İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanı Settar Haşimi’nin Cumhurbaşkanı’nın niyetine ilişkin yaptığı açıklama aktarıldı. Haşimi, Pezeşkiyan’ın sözlerinin bazı kâr amacı güden vurgunculara yönelik olduğunu ve bu vurguncuların halka maddi açıdan zarar verdiği gibi siber saldırılarda da rol oynadıklarını ifade etti. Moazemi, görüş yazısında internet kısıtlamalarının kaldırılmasının önünde VPN satıcılarının engel teşkil edip etmediği sorusuna dikkat çekti.

Dış Politika

Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Suriye Ziyareti

Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin 5 Ekim’de gerçekleştirdiği Suriye ziyareti birçok gazetenin manşetine taşındı. İran gazetesi bu haberi Arakçi’nin “Siyonist Rejimin Her Bir Saldırısına Cevabımız Daha Güçlü Olacaktır” sözleriyle, İtimad gazetesi “Caydırıcılıktan Sonra Diplomasi”, Keyhan gazetesi “İran’ın Füze Saldırısı Düşmana Sağlam Bir Ders Verdi”, Şark gazetesi ise “İran’ın Güç Manevrası” başlıklarıyla manşetine taşıdı. Haberlere göre Beşar Esed’le görüşen Arakçi, İran’ın Suriye’ye çok yönlü desteğinin ve Siyonistlere karşı direnişin devam ettiğini vurguladı. Arakçi, Şam’da yaptığı basın toplantısında, gündemlerinde aciliyeti bulunan iki konu olduğunu belirtti: “Bunlardan ilki Lübnan ve Suriye’deki Lübnanlı mültecilerle ilgilenmek, diğeri ise Lübnan ve Gazze’de ateşkesin sağlanmasıdır.” Dışişleri Bakanı ayrıca, İsrail’in İran’a yönelik herhangi bir saldırısına karşı verilecek cevabın açık, net ve daha güçlü olacağını ifade etti.

Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Suudi Arabistan Ziyareti

Arakçi’nin bu hafta gerçekleştirdiği diğer önemli ziyaret ise 9 Ekim tarihinde Riyad’aydı. Arman-i İmruz gazetesi haberi “Uzlaşma Diplomasisine Dayalı Bölgesel Müzakereler”, Cam-e Cem ise “Savaş Aleyhine Diplomasi” başlığıyla manşete taşıdı. Dışişleri Bakanı Riyad’da mevkidaşı Faysal bin Ferhan ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman’la görüştü. Arakçi bu görüşmelerdeki amacının Lübnan ve Gazze’de Siyonist rejimin işlediği suçlar, Lübnan’daki göçmenler konusunda istişarelerde bulunmak olduğunu ifade etti. Şark gazetesinin konuyla ilgili haberinde, İran’ın söz konusu ziyaretle, İslam ülkelerini siyasi kapasitelerini kullanarak İsrail üzerinde baskı oluşturmaya ikna etmeye çalıştığı iddia edildi. Yine aynı haberde bu ziyaret Tahran ve Riyad arasındaki ilişkilerde yeni bir aşama olarak değerlendirildiği gibi, “son bir yılda yaşanan krizin aşılmasına yönelik diplomatik çözüm sürecinin başlangıcı” olarak da nitelendirildi.

Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Katar ziyareti

Dışişleri Bakanı bir sonraki ziyaretini 10 Ekim tarihinde Katar’ın başkenti Doha’ya gerçekleştirdi. Arakçi burada Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile görüştü ve bölgesel meselelerle ilgili görüş alış-verişinde bulundu. Arakçi görüşme esnasında komşularla çok yönlü ilişkilerin geliştirilmesinin 14. Hükûmetin öncelikleri arasında olduğunu ifade etti. Dışişleri Bakanı ayrıca Katar’ın Gazze ve Lübnan’da savaşı durdurma yönündeki yapıcı rolünü takdir ettiğini belirtti.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le Görüşmesi

11 Ekim’de Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Türkmenistan’ın başkenti Aşkabat’ta ilk kez biraraya geldi. İran gazetesi söz konusu görüşmeyi “Amerika Karşısında Güç Artırmak İçin BRICS ve Şanghay Temelinde İş Birliği” başlığıyla manşete taşıdı. Cumhurbaşkanı İran’ı bölgenin transit ve doğal gaz merkezi haline getirecek İran ve Rusya arasındaki anlaşmayı her iki ülkenin çıkarlarının sağlanması, sürdürülebilir kalkınma ve iş birliğinin derinleşmesi yönünden oldukça önemli bir örnek olarak değerlendirdi. Pezeşkiyan ile görüşen Rusya Başbakanı Mihail Mişustin ise tüm ülkelerin lehine olacak yeni dünya düzeninin kurulması doğrultusunda İran ve Rusya arasında iş birliğinin genişletilmesi gereksinimine dikkat çekti. Pezeşkiyan Putin ile görüşmesinde iki ülkenin birbirine yönelik karşılıklı ve tamamlayıcı kapasitelerinin mevcut olduğunu ve birbirlerine yardım edebileceklerini vurguladı.

Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Irak Ziyareti

Abbas Arakçi 13 Ekim’deki Bağdat ziyareti esnasında Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani, Cumhurbaşkanı Abdüllatif Reşit ve Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin ile görüşmeler gerçekleştirdi. Arakçi Iraklı mevkidaşı ile yaptığı ortak basın toplantısında Gazze ve Lübnan halkına yönelik saldırıların durdurulması gerektiğini vurguladı. Dışişleri Bakanı ayrıca Irak’ın, İran’a yönelik bir saldırıda kendi hava sahasının kullanılmasını kabul etmeyeceğine dair açıklamasından duyduğu memnuniyeti belirtti.

Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın Lübnan Ziyareti

12 Ekim’de Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf Cenevre’de düzenlenecek Dünya Parlamentolararası Birlik (IPU) Toplantısına katılmadan önce Lübnan Meclis Başkabı Nebih Berri’nin daveti ile Beyrut’u ziyaret etti. Kalibaf her zaman olduğu gibi bugün de İran’ın Lübnan halkı, devleti ve direniş hareketi ile dayanışma içinde olduğunu ifade etti. Saldırıların sürdüğü Beyrut’a Kalibaf’ın kendisinin pilotluğunu yaptığı uçakla iniş yapması basında cesur bir hamle olarak değerlendirildi.

Ekonomi

FATF Tartışması

Mali Eylem Görev Gücü (FATF) bu hafta İran’da yeniden gündem oldu. Şark gazetesinde 8 Ekim’de yayımlanan haberde konuyla ilgili son gelişmeler aktarıldı. Haberde, Yürütme İşlerinden Sorumlu Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cafer Kaimpanah’ın 2 Ekim’deki Düzenin Yararını Teşhis Konseyi’ne (DYTK) mektup yazılacağına ilişkin açıklamasına, Ekonomi ve Maliye Bakanı’nın 5 Ekim’de FATF kısıtlamalarının kaldırılması gereksinimi ile ilgili kendi kişisel X hesabındaki paylaşımına ve DYTK üyesi Seyyid Mustafa Mir Selim’in konuyla ilgili henüz hükûmetten bir talep gelmediğine dair açıklamasına yer verildi. Konuyla ilgili Keyhan gazetesindeki haberde ise FATF’ın yaptırımlarının kaldırılması ve ülkenin ekonomik refahındaki rolünün abartıldığı iddia edildi. Haberde yaptırımların İran’daki ekonomik işlemlerin şeffaf olmayan yollarla gerçekleşmesine yol açması Batı’nın ekonomik terörü olarak değerlendirildi. İran’ın FATF taleplerine uyarsa söz konusu işlemleri ifşa ederek ülke ekonomisinin hayati damarlarını tıkayacağı ve dolayısıyla kendi kendine yaptırım uygulamasına sebep olacağı iddia edildi.

Emekli Maaşlarının Eşitlenmesi

Son yıllardaki ekonomik kriz koşullarında İran’da emeklilerin sık sık protestolar düzenlemesine sebep olan maaşların orantılılık sorunuyla ilgili talep Bakanlar Kurulu’nda kabul edildi. 9 Ekim’de toplanan Bakanlar Kurulu toplantısı sonrasında Bütçe ve Planlama Teşkilatı Başkanı Hamid Purmuhammedi gazetecilere emekli haklarının eşitlenmesi konusunun toplantıda kabul edildiğini ifade etti.